Algemene Begraafplaats Rozendaal
Vanouds werden de bewoners van het Kasteel en van de Heerlijkheid Rozendaal begraven in en rond het kerkje 'de Oude Jan' in Velp. Zo bevond zich onder het in 1841 afgebroken en in 1949 weer gerestaureerde priesterkoor een grafkelder van het geslacht Van Arnhem, terwijl het gewone volk op het kerkhofje zijn laatste rustplaats vond.
Vanouds werden de bewoners van het Kasteel en van de Heerlijkheid Rozendaal begraven in en rond het kerkje 'de Oude Jan' in Velp. Zo bevond zich onder het in 1841 afgebroken en in 1949 weer gerestaureerde priesterkoor een grafkelder van het geslacht Van Arnhem, terwijl het gewone volk op het kerkhofje zijn laatste rustplaats vond.
Het geslacht Torck, dat sinds 1721 het kasteel bewoonde,
werd echter vanouds bijgezet in een grafkelder te Wageningen.
Aanleiding om hier verandering in te brengen zou de vroege dood
kunnen zijn van een of meer kinderen van de toemalige
kasteelbewoners, het echtpaar Torck-Huyssen van Kattendijke. Dit
droeg in 1840 bij tot het besluit een grafkelder te bouwen met het
opschrift 'Kasteel rosendael' in het bos ten noordwesten
van het kasteel, vermoedelijk naar een ontwerp van de architect
J.D. zocher jr. Rondom deze grafkelder liet de baron een stukje
grond ontsluiten en omheinen, zodat hier in het vervolg ook de
overige Rozendalers konden worden begraven.
Het aanvankelijke bezwaar van de Rozendalers, om zomaar
in het "Boers buschke" te worden begraven, begon te
veranderen met de begrafenis van de baron in 1842 en de barones in
1843 in dezelfde grafkelder. Later bleken ook vele voorname
geslachten belangstelling te tonen voor deze laatste rustplaats. Zo
zijn er de grafkelders van de geslachten Huyssen van Kattendijke en
Luden, de meest spectaculaire objecten van de begraafplaats. Ook
het graf van De Genestet in 1861 onderstreept deze ontwikkeling: in
de ogen van velen werd het "tragische eldorado" een
"pantheon"!
Al in 1866 moest de begraafplaats worden uitgebreid.
Kort na 1900 gebeurde dat nog eens, waarbij een kleine aula tot
stand kwam. In 1933 en 1990 werd het complex aanzienlijk vergroot.
Een fraaie beukenlaan scheidt nu vanaf de huidige hoofdentree het
oudste en de twee nieuwere delen, welke laatste op hun beurt ook
weer door een laan zijn gescheiden.
Inmiddels was in 1869 bij wet bepaald dat iedere
gemeente in Nederland moest beschikken over een openbare
begraafplaats. Er was in het verleden namelijk wel eens in
bijzondere gevallen door beheerders van kerkhoven een graf
geweigerd, hetgeen dan tot grote moeilijkheden kon leiden. De
gemeente Rozendaal heeft in 1872 een aparte, kleine begraafplaats
met een lijkenhuisje laten aanleggen op enige afstand van de
bestaande begraafplaats, aan de achterzijde. Door de genoemde
uitbreidingen groeiden vervolgens beide begraafplaatsen aaneen. Het
gemeentelijke begraafplaatsje is maar twee keer gebruikt; in beide
gevallen voor het begraven van mensen, die lang geleden de hand aan
zichzelf hadden geslagen en in het bos waren evonden. Beide
naamloze graven liggen er nog, in al hun kale
onaanzienlijkheid.
In 1978 werd de begraafplaats, eigendom van de familie
Van Pallandt, door een legaat van de in 1977 overleden laatste
baron overgedragen aan de gemeente Rozendaal. Het werd daarmee een
gewone gemeentelijke begraafplaats, hoewel het oudste gedeelte van
voor 1933 al de status van Rijksmonument had
verkregen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn acht gesneuvelde
piloten kort na het neerstorten op het oudste gedeelte van de
begraafplaats ter ruste gelegd. Het betreft de bemanning van een
toestel wat op 8 november 1941 is neergestort tussen de Imbosch en
Terlet en de bemanning van een toestel wat op 16 augutstus
1942 iets ten noorden van Rozendaal is neergestort. Jaarlijks vindt
sindsdien de dodenherdenking op 4 mei bij hun graven
plaats.
Naamloze graven
In schrille tegenstelling tot de imposante grafmonumenten van de hier begraven adel valt een complex naaamloze graven op. Het is de laatste rustplaats van Rozendalers, waaronder ook oudgedienden van het kasteel. De vermelding van hun naam deed er kennelijk niet toe!
In schrille tegenstelling tot de imposante grafmonumenten van de hier begraven adel valt een complex naaamloze graven op. Het is de laatste rustplaats van Rozendalers, waaronder ook oudgedienden van het kasteel. De vermelding van hun naam deed er kennelijk niet toe!
Naamloze graven
Weg naar de begraafplaats
Zicht op het oude deel van de begraafplaats